Hlaupmiðun auðveldar stillingu kíkja á rifflum.

Hlaupmiðun: Horft er í gegnum hlaup a. á skotskífu og kíkir b. stilltur í miðju hennar.

Hlaupmiðun er fljótleg og einföld leið til að stilla kíkja á rifflum.

Fyrst og fremst:

Áður en hafist er handa við að stilla kíkinn á rifflinum, þarf að ganga úr skugga að kíkirinn sé rétt festur á riffilinn. Það er mjög áríðandi fyrir byrjendur að fá aðstoð þeirra sem til verka kunna í þeim efnum. Það eru ýmis atriði sem þurfa að vera rétt í ásetningu kíkis áður en farið er að skjóta úr rifflinum. T.d. getur verið spenna á kíkinum í festingunum ef þær eru ekki í réttri línu á láshúsi riffilsins, sem getur skemmt kíkinn þegar hann er skrúfaður fastur. Það getur verið að kíkirinn sé ekki lóðréttur í festingunum, þ.e. krossin hallar, sem leiðir til þess að riffillinn setur til vinstri eða hægri á öðrum færum en þeim sem hann er núll-stilltur inn á.

Kíkirinn komin á:

Eftir að gengið hefur verið úr skugga um að kíkirinn sé rétt festur á riffilinn getur stilling hans hafist, en best er að byrja á að stilla fókus og parlax ef kíkirinn er með parlax stillingu.

Fókusinn stilltur:

Til að stilla fókusinn, fyrir þann sem notar kíkinn, er hringurinn á afturenda hans notaður. Til að stilla fókusinn er einfalt að t.d. horfa í gegnum hann upp í heiðan himininn. Ef litið er snöggt í kíkinn á krossinn að vera hárskarpur og svartur. Ef hann er það ekki þarf að stilla fókusinn samkvæmt sjón viðkomandi. Ath að ef horft er lengi á krossinn við þessar aðstæður byrjar augað að aðlaga sig, fókusera. Til að koma í veg fyrir að menn þreytist í auganu þarf að nota aðferðina sem nefnd var hér á undan, þ.e. að líta eldsnöggt í kíkinn, krossinn á að vera í fókus og svartur - þá er komin rétt fókusstilling fyrir þann sem horfir í gegnum kíkinn.

Parlax stilling:

Kíkir með mikilli stækkun, 10x og meira eru oftast með parlax stillingu. Parlax er það þegar riffillinn er td. fastur í skorðum á borði og horft er í gegnum hann á fastan hlut í vissri fjarlægð, td. á 100 metrum, og augað síðan fært örlítið til en samt ekki það mikið að sjónmyndin hverfi og án þessa að hreyfa riffilinn, þá á krossinn að vera hreyfingarlaus á sama punktinum. Ef hreyfing er á krossinum, hann færist til upp eða niður og til hliðar miðað við skotmarkið sem krossinn miðar á, er parlax í kíkinum. Það sem gerist við þessar aðstæður er að brennipunktur myndarinnar er rétt fyrir framan eða aftan krossin í kíkinum. Til að stilla þessa hreyfingu út er sérstakur búnaður á kíkjum (parlaxstilling) með mikilli stækkun og oftast eru færin merkt inn á parlaxstillinguna. Ef færin eru ekki merkt er parlaxinn stilltur þannig að parlaxstillingin er færð þar til sjónmyndin er komin í fókus. Kíkjar ætlaðir til veiða eru sjaldnast með þessum búnaði, enda eru kíkjar með stækkun til allt að 10X oftast parlax fríir út á 300 metra færi eða parlax er það lítill að augað greinir það varla. Þessi parlax kemur ekki að sök í veiði, þar sem skekkjan er oftast ekki meiri en u.þ.b. 2 cm á 400 metra færi.

Stilling kíkisins:

Við stillingu kíkja og hlaupmiðun er best að byrja á að setja upp skotskífu á 25 - 100m færi eftir aðstæðum og koma rifflinum fyrir í skorðum (mynd að ofan) þannig að þegar horft er í gegnum hlaupið, sést skotskífan í því miðju (mynd A). Krossin í kíkinum er síðan færður á miðja skotskífuna með hliðar- og hæðarstillingunum (mynd B).

Kíkir fínstilltur:

Þegar þessu er lokið þarf að fínstilla kíkinn. Það er gert með því að skjóta þremur skotum á skotskífuna til að sjá ákomuna, þ.e.a.s. hvar kúlurnar lenda. Þegar ákoman er eins og myndin neðst til vinstri sýnir, þarf að finna miðju hennar og mæla síðan fjarlægð milli miðju skotskífu og miðju ákomu eins og sýnt er á myndinni. Til að stilla kíkinn, svo að kúlurnar lendi í miðri skotskífu, þarf að færa hæðar- og hliðarfærslurnar í samræmi við fjarlægð frá miðju ákomu að miðju skotskífu.

Ákoman á skotskífuna:

Ef við gefum okkur að ákoman sé 7,5 cm fyrir neðan og 5,0 cm til hægri, þarf að færa hæðarstillingu u.þ.b. 12 klikk upp og hliðarstillingu u.þ.b. 8 klikk til vinstri, miðað við að hvert klikk/færsla á kíki sé ¼ úr tommu á 100 yards/metrum eða u.þ.b. 8-10 mm á 100m. Það sem raunverulega er að gerast við þessa stillingu er að krossinn í kíkinum er færður frá miðju skotskífu á miðju ákomunar, þar sem skotin lenda á skífunni.

Stutta leiðin til að stilla krossin á réttan stað:

 Þessa stillingu er einnig hægt að framkvæma með riffilinn stöðugan í skorðum án þess að hann hreyfist, miða á sama stað og þegar skotið var og færa krossin í miðju ákomunar eða kúlugatsins á blaðinu, ef mennskjóta bara einu skoti. Þegar þessu er lokið, er skotið þremur skotum eða fleiri til að ganga úr skugga umað stillingin hafi verið rétt framkvæmd og að miðja ákomunar (kúlugötin) sé í miðri skotskífu, eða þar sem miðað var.

Á hvaða færi á að stilla kíkinn:

Það er misjafnt inn á hvaða færi menn stilla rifflana sína, en það fer oft eftir skotastærð (kaliberi) og til hvaða nota riffillinn er ætlaður. Íþróttarifflar eru oftast með sérstökum mark-kíkjum sem hægt er að stilla inn á mörg mismunandi færi með sérstökum markturnum. Algengt er að meðalstórir veiðirifflar með hefðbundnum kíki, séu stilltir inn á 200 metra færi og er þá ákoman á 100 metrum ein og hálf til tvær og hálf tomma (5-6 cm) yfir og allt að tíu tommur undir á 300 metrum (25 cm). Hvernig riffillinn setur á mismunandi færum, þarf hver og einn að prófa með því að skjóta á skotskífur á þeim færum sem þeir koma til með að skjóta á.

Myndir hér að neðan:

Myndin hér að neðan til vinstri sýnir hvernig miðja ákomu er merkt og síðan fjarlægð hennar mæld frá miðjuskotskífu. Myndin til hægri sýnir stillihnapp á kíki. Takið eftir að eitt klikk er ¼ tomma (ca. 6 mm) á 100 yards (91 metri). Færsla um fjögur klikk er því u.þ.b. 2,5 cm á 100 metrum, u.þ.b. 5,0 cm á 200 metrum og u.þ.b. 7,5 cm á 300 metra færi.